Impressie LCKVA bijeenkomst 'Van ambitie naar transitie'

Nieuwe informatie en kennis stond centraal op de LCKVA-bijeenkomst van 11 oktober. Meer dan 65 belangstellenden  van gemeenten en andere  organisaties  luisterden in Utrecht naar verschillende sprekers en namen deel aan sessies, over actuele onderzoeken en over praktijkervaringen van gemeenten.

Plenaire sprekers

Anne-Marie Rakhorst, voorzitter transitieagenda Consumptiegoederen

‘Wacht niet, maar ga samen aan de slag’

Anne-Marie Rakhorst is ondernemer, directeur van platform Duurzaamheid.nl, publicist en voorzitter van de transitie-agenda Consumptiegoederen. Volgens haar is dit de juiste tijd om zaken te doen en met elkaar aan de transitieagenda’s te werken om tot een circulaire economie te komen.

Maak het positief

Rakhorst geeft aan dat je bij veranderingen niet meteen hoeft te streven naar perfectie, maar moet ambiëren om de goede dingen te doen. Als voorbeeld noemt ze het document met de Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties, dat in 2015 is ondertekend door 193 landen. “We moeten kijken naar hoe we zo’n document kunnen gebruiken om zelf dingen te doen. Besteedt daar meer tijd aan, dan aan nadenken over wat niet kan.”

Maak het concreet

De transitieagenda’s moeten net als de SDGs geen bestuursdocument blijven. “Er is bredere communicatie nodig voor meer draagvlak. Daardoor moet je bepaalde doelen heel concreet maken. Rakhorst noemt als voorbeeld een succesvolle SDGs-campagne met kinderen (http://www.17doelendiejedeelt.nl/), die in hun eigen woorden uitleggen waarom zij zich willen inzetten voor een bepaald doel. “Dat hebben we zelf opgezet en is heel positief ontvangen, omdat het in zijn eenvoud veel mensen raakt.”

Doe het samen

Rakhorst benadrukt dat je ook niet moet wachten op een leider die een beweging in gang zet. “Met Trump heb je het voordeel dat je weet dat je het zelf moet doen.” Daarbij is het een belangrijke opdracht om de partijen echt samen te brengen. Bij de transitie-agenda’s gaat het om vragen als: waar wil je verandering? Welke verandering wil je? Hoe pak je dat aan? Dat moet je samen oplossen.

Pak het op

Als je de mensen samen laat komen zie je dat er veel mensen dezelfde kant op willen. Dat is een proces dat niet altijd heel efficiënt gaat, maar het gaat erom dat je uiteindelijk samen richting een circulaire economie gaat. Rakhorst noemt een project in de sloppenwijken van Manilla. Mensen starten er op eigen kracht communities en verbeteren hun wijk. Successen worden weer door andere wijken opgepakt en ingezet als project. Dat is ook haar slotboodschap aan gemeenten. “Werk onderling samen, dat is essentieel. Er is bij jullie gemeenten zoveel deskundigheid aanwezig. Wacht dus niet op een mandaat, maar ga aan de slag!”

Hester Klein Lankhorst, directeur Kennisinstituut Duurzaam Verpakken

‘Niets doen is geen optie’

KIDV-directeur Hester Klein Lankhorst ziet niet alleen veel deskundigheid, maar ook veel betrokkenheid bij gemeenten. “Iedereen kan zelf een kleine leider van zichzelf zijn en de nodige stappen zetten.”

Nuchtere feiten

De nieuwe, circulaire economie heeft behoefte aan nuchtere feiten en daar helpt het KIDV bij, aldus Klein Lankhorst. Het KIDV is in 2012 opgericht naar aanleiding van de Raamovereenkomst Verpakkingen en is een organisatie van landelijke en lokale overheid en het bedrijfsleven. Het KIDV heeft tot doel om kennis te ontwikkelen, te delen en samen te brengen. “Alle onderzoeken die we doen, zijn transparant”, benadrukt Klein Lankhorst. “We hechten er veel waarde aan om resultaten zo neutraal mogelijk weer te geven.”

Brancheverenigingsplannen

Als voorbeelden van mooie gezamenlijke resultaten van de laatste jaren noemt ze de brancheverenigingsplannen. “Het heeft in verschillende sectoren al geleid tot minder aluminium in verpakkingen, lichter glas, dunner folie en gecertificeerd vezel bijvoorbeeld.” Klein Lankhorst licht toe dat bijna 40% van het gebruikte kunststof verpakkingskunststof is en dat kunststof wereldwijd enorm is toegenomen: het verbruik in 2014 ligt 20x hoger dan in 1960.

Kunststof heeft nadelen, omdat het schadelijk is als zwerfafval en omdat het duur is om te recyclen. Aan de andere kant zijn de voordelen van kunststof groot . Klein Lankhorst: “Het heeft een laag gewicht, zorgt voor een goede houdbaarheid en het is sterk. En om het in perspectief te zien: voedselverspilling heeft bijvoorbeeld een veel grotere negatieve impact op het milieu. Denk aan een verhouding 90%-10%.”

Drie systemen onderzocht

Het KIDV onderzoekt zelf het effect van drie systemen om de keten te sluiten: voorscheiding, nascheiding en statiegeld. “Het is een complexe keten, met veel verschillende systemen, partijen en soorten kunststof.” In de onderzoeken bekijkt het instituut de keten vanuit verschillende perspectieven, vanuit de consument, vanuit milieu- of vanuit internationaal oogpunt.

Het KIDV stelt zeven kantelpunten vast voor een duurzamere sector. “Verhoog de kwaliteit van de gerecyclede kunststof, verlaag de toepassing, creëer een markt, verbeter de recyclebaarheid, stimuleer burgers, verbeter de kwaliteit van de inzameling en verbeter de recycling. Aan al die knoppen moet je draaien.” Voor de toekomst onderzoekt het KIDV twee opties: optimaliseren van het huidige systeem of het toevoegen van een nieuw systeem. “Alleen niets doen is geen optie. Aan de huidige systemen zit wel een grens. Willen we meer dan 50% verbeteren in zowel resultaten als kostenefficiëntie wanneer het gaat om kunststof, dan moet je nieuwe systemen toevoegen.”

Voorop in Europa

Wat betekent werk maken van een gesloten kunststofketen voor gemeenten? Klein Lankhorst: “Belangrijk is dat je als gemeente stuurt op kwaliteit en samenstelling. Verder is communicatie heel belangrijk, zeker het informeren en betrekken van inwoners. Daarnaast is het belangrijk dat overheden ook als lokale inkopers gaan functioneren om te helpen een markt te creëren.” Dan met een positief slotwoord: “Er moet dus iets gebeuren en het is zeker nodig dat er een debat komt over de kwaliteit. Wel wil ik benadrukken dat we het als Nederland goed doen en voorop lopen in Europa.”

>> Download de presentatie van Hester Klein Lankhorst (pdf, 2.1 MB)

Deelsessies

>> Lees een impressie van de deelsessie Cijfers onder de loep

>> Lees een impressie van de deelsessie Gluren bij de Buren


Meer dan 65 deelnemers waren aanwezig bij de LCKVA bijeenkomst 'Van ambitie naar transitie' op 11 oktober.