Gluren bij de buren

In 2016 ontvingen de gemeenten Roermond, Schiedam en Wageningen de Doorleer Award van het Learning Center Kunststof Verpakkingsafval. Een stimulerende prijs om de kunststof inzameling in die gemeenten op een hoger plan te tillen. Nu, een jaar later, vertellen deze gemeenten wat ze hebben gedaan, wat wel en niet goed werkt en waar ze nu staan. Een open en interessante workshop waar veel in werd gedeeld.

In het kort: de gemeente Roermond

In 2016 hebben Eva Wijnen en haar collega’s hard gewerkt aan het project ‘De beste plastic afvalscheider van Roermond’. Het doel van het communicatieproject was om de inzameling van plastic afval te verbeteren. Hiervoor kozen ze 6 straten met verschillende woningtypen en inzamelsystemen. De bedoeling was dat de bewoners posters op zouden hangen en stickers zouden plakken op hun PMD-zakken om zo de titel ‘De beste plastic afscheider van Roermond’ te winnen. Ook maakte de gemeente een routekaart waarop stond wat wel en niet bij het PMD mag. Hierbij hadden ze een gedragsspecialist betrokken. Helaas stonden er na 2 weken geen extra zakken buiten. Toen Eva en haar collega’s bij 80 adressen langsgingen, werd een aantal dingen duidelijk. Zo was de post door sommigen niet ontvangen, wilden mensen helemaal geen plastic scheiden, of plakten bewoners die wel netjes hun plastic apart inzamelden de stickers niet op de PMD-zakken omdat ze dat niet nodig vonden.

Dit heeft Roermond geleerd

Een flyer of een brief alleen is niet genoeg om mensen te motiveren. Zorg voor een prikkel zodat burgers een reden hebben om te scheiden, zoals diftar of omgekeerd inzamelen. En ga langs. Wanneer je mensen zelf spreekt, weet je direct wat er in een buurt leeft .

>> Download de presentatie van Roermond

In het kort: de gemeente Schiedam

Om afval scheiden een positiever imago te geven, bedachten Nicole Cup en Soesja Boode “Afval the Challenge”. Eerst rolden ze een pilot uit op scholen voor Afval the Challenge Plastic. Kinderen kregen 3 lessen over PMD scheiden en maakten verschillende filmpjes. Bijvoorbeeld over wat van PMD-afval wordt gemaakt. Ook werden scholen gemotiveerd om zoveel mogelijk plastic in te zamelen. Omdat dit idee zo goed werkte, werd Afval the Challenge uitgebreid naar heel Schiedam. Buurtbewoners moesten samenwerken en samen zo goed mogelijk afval scheiden om prijzen te winnen. Dus: flat tegen flat, straat tegen straat. Verder mochten bewoners pilots insturen en lieten promotieteams van de gemeente overal hun gezicht zien. Op de markt, bij mensen aan de deur, en op sportverenigingen. Uiteindelijk wonnen de bewoners van 2 flats in een achterstandswijk de wedstrijd en kregen ze een buurtbarbecue cadeau.

Dit heeft Schiedam geleerd

In Schiedam moesten de ambtenaren een drempel over toen ze de straat op gingen. Afval scheiden was niet het favoriete onderwerp. Wethouders wilden pertinent niet met een afvalbak op de foto. Door van afval scheiden een spel te maken, gaf de gemeente er een  positieve draai aan. En beloonde ze gewenst gedrag. Nu is er juist een positieve ‘vibe’ rondom afval. Een andere geleerde les: wanneer burgers zien dat er iets gebeurt met vragen of ideeën, krijgen ze meer vertrouwen. Zo speelde een van de ambtenaren een klacht van meerdere flatbewoners door dat een speelveldje losse tegels had en aan reparatie toe was. Als je zo’n klein probleem aanpakt, scoor je pluspunten. Afval is op die manier een middel om andere doelen van de gemeente te bereiken (intern draagvlak).

>> Download de presentatie van Schiedam (pdf, 3.3 MB)

In het kort: de gemeente Wageningen

De Wageningen University & Research (WUR) blijft groeien. Het gevolg is dat de gemeente Wageningen langzaam verandert  in een grote campus. In veel flats wonen studenten. Omdat studenten een gezamenlijk huishouden hebben en op het gebied van PMD-scheiden bijna niet actief zijn, wilden Rike van de Wiel en Noor Figdor een pilot speciaal gericht op studenten starten: The Waste Challenge. De insteek: een word fit-campagne met een flinke dosis humor. De slogan was bijvoorbeeld ‘Separating your waste is great for your waist’. Om genoeg studenten te bereiken, ontwikkelde de gemeente een applicatie waarin studenten kunnen aangeven wat en hoeveel afval hun gang inzamelt. De deelnemende studentenhuizen ontvingen een starterspakket met containers en PMD-zakken. Tussendoor konden de deelnemers allerlei prijzen winnen en de uiteindelijke winnende studentenafdeling mocht een shopping spree doen bij een supermarkt in de buurt.

Dit heeft Wageningen geleerd

Wageningen kwam erachter dat een goede voorbereiding het halve werk is. Voordat de gemeente begon met de uitwerking van haar idee, een inzamelwedstrijd tussen studentenhuizen, zaten ze veel om de tafel met betrokken partijen. Bijvoorbeeld met de studentenhuisvesting, de inzamelaar, studentenverenigingen, wijkcoördinatoren en afvalcoaches. Hierdoor leerde het projectteam de doelgroep goed kennen en werd het plan concreet en uitvoerbaar. Later in het proces zette de gemeente de studenten in als ambassadeurs voor het project. De tweede geleerde les van Wageningen? Geef structuur aan vrijwilligers die meehelpen om deelnemers te werven het project op te zetten. Dit ging bij Wageningen niet helemaal goed. De studenten waarmee de gemeente samenwerkte, kregen de vrije hand. Het gevolg was dat iedere groep met andere resultaten en vragen kwam. Hou dus zelf de regie.

En een laatste tip: luister goed

De 3 Doorleer Award-winnaars kwamen er regelmatig achter dat naast persoonlijk contact goed luisteren een must is. Soms geven burgers zelf al aan wat ze nodig hebben. In Schiedam wilde een buurtbewoner graag PMD-containers. En in Wageningen ontvingen de studenten de containers in het startpakket met open armen.

>> Download de presentatie van Wageningen (pdf, 1.2 MB)


De geleerde lessen en tips van de Doorleer Award-winnaars

Do’s

  • Begin bij het begin: zorg dat je je doelgroep kent. Dat houdt in: samenstelling, achtergrond, kenmerken, taalgebruik, opleidingsniveau, etc.
  • Geef duidelijke informatie : een plattegrond, instructies op containers.
  • Zoek lokale helden, ambassadeurs die pilots starten en kunnen voortzetten.
  • Zeg niet alleen hoe iemand moet inzamelen, vertel ook wat er met het PMD gebeurt.
  • Luister goed naar mensen en laat zien dat meedoen effect heeft. Leer van je buurgemeenten- zoek vooraf contact en deel kennis er ervaring en vraag advies.
  • Laat je sponsoren door de lokale ondernemers.

Dont’s

  • Alleen communiceren over afval scheiden is niet genoeg om mensen het gewenste gedrag, in dit geval apart plastic aanbieden, te laten vertonen.
  • Start niet zomaar een project, doe een gedegen  vooronderzoek.
  • In het begin een grote informatiebijeenkomst houden werkt niet, omdat je nog geen persoonlijke band hebt opgebouwd met burgers en omdat afval geen onderwerp is waar mensen op afkomen.
  • Leun niet te veel op vrijwilligers, stel zelf een team samen om enthousiasme voor je project te creëren en te houden.
  • Laat vrijwilligers niet te vrij, maak duidelijke afspraken over wat ze moeten doen.