2 gemeenten, 2 inzamelsystemen voor plastic


Een haal- of brengsysteem voor plastic, metaal en drankenkartons (PMD)? Inzamelen via (ondergrondse) containers, zakken of minicontainers? De Brabantse gemeenten Bergen op Zoom en Best maakten verschillende keuzes. Wat zijn de ervaringen?

Bergen op Zoom: proef met zakken aan de straat

‘In Bergen op Zoom hebben we altijd brenglocaties gehad voor plastic en drankenkartons (PD), bijvoorbeeld bij winkelcentra. Blik en metaal mag er bij ons niet bij. Een bewuste keuze, omdat we er wel kosten door zouden krijgen, maar geen opbrengsten’, vertelt Maarten Versluis, beleidsmedewerker Afval van de gemeente Bergen op Zoom. ‘Uit een sorteeranalyse bleek dat 24% van het restafval dat we huis-aan-huis ophaalden, bestond uit plastic. We hoopten die hoeveelheid te verminderen. In 2017 zijn we een proef gestart waarbij mensen hun PD in oranje zakken aan de straat konden zetten. Van tevoren communiceerden we hierover via een bewonersbrief en folder met uitleg over het systeem. En via diverse lokale middelen, zoals huis-aan-huisbladen.’

Hoge kosten

‘Helaas bleek al na ongeveer een half jaar dat de kosten bij ophalen niet opwegen tegen de baten. Het was de bedoeling dat het nieuwe systeem budgettair neutraal zou zijn, om een mogelijke verhoging van de afvalstoffenheffing te voorkomen. Daarvoor zouden we ongeveer 60 ton PMD per maand moeten ophalen, maar dat was slechts de helft. Ook waren er ongewenste neveneffecten. Zo werden de zakken soms op de verkeerde dag of te vroeg buiten gezet. Bij veel wind waaiden ze weg. Mede hierdoor nam de hoeveelheid zwerfafval toe. Maar vooral de financiën gaven de doorslag om te stoppen: we zouden er jaarlijks te veel op moeten toeleggen.’

Liever zelf brengen

Een jaar na de start van de proef is de gemeente Bergen op Zoom weer overgegaan op het brengsysteem. Versluis: ‘Uit onderzoek, onder meer via een burgerpanel, blijkt dat 70% van de mensen bereid is zelf het PD-afval weg te brengen. Het liefst naar een brenglocatie op loopafstand. Om daaraan tegemoet te komen blijven we PD-afvalzakken verstrekken en er komen 20 ondergrondse PD-afvalcontainers bij. We blijven dus volop inzetten op bronscheiding.’

Gemeente Best: minicontainers voor PMD

‘In de gemeente Best zijn we in oktober 2017 gestart met een nieuw inzamelsysteem: PMD gaat in de minicontainers die voorheen bestemd waren voor restafval. Voor de hoogbouw plaatsten we in maart 2018 extra ondergrondse containers.’ Aan het woord is projectleider afvalreductie Wil Welvaarts. ‘Ook in Best hadden we een brengsysteem voor PMD. En ook wij hebben eerst een pilotproject gedraaid. Daarbij testten we verschillende systemen en de PMD-inzameling met minicontainers kwam er positief uit. Restafval gaat voortaan in een bak van 30 of 45 liter. Veel mensen dachten trouwens dat 45 liter te weinig zou zijn. Later hoorden we verbaasde reacties over hoe weinig restafval er overblijft als je PMD scheidt.’

Meer PMD, maar ook meer vervuiling

‘We zijn nu ongeveer een half jaar verder en halen 4 keer zoveel PMD op,’ zegt Welvaarts. ‘Het is nog te vroeg om te bepalen hoe we met de kosten uitkomen. Waarschijnlijk is het nieuwe systeem kostendekkend. Maar wel een aandachtspunt is de vervuiling. Veel mensen stoppen nog allerlei ander afval in de PMD-container. We hebben uiteraard uitgebreid gecommuniceerd over het nieuwe systeem, via bewonersbrieven, lokale krantjes en een speciale website. Ook heeft elke minicontainer een sticker waarop staat wat er wel en niet in mag. Maar met communicatie alleen, redden we het blijkbaar niet. We gaan nu strenger optreden en er kunnen sancties volgen, zoals een boete.’

Systeem met statiegeld?

Versluis: ‘Ook in Bergen op Zoom is zwerfafval door vervuiling van o.a. PMD helaas een probleem. Het zou goed zijn als er statiegeld komt op bijvoorbeeld blikjes en petflesjes.’ Welvaarts sluit zich daarbij aan: ‘Ik ben een groot voorstander van statiegeld. Ik vind het een goede zaak dat de minister bezig is met een wetsvoorstel hiervoor. Gedragsverandering zonder financiële prikkel blijkt erg lastig, zo niet onmogelijk. Proeven met statiegeld op blikjes en flesjes tonen bovendien aan dat de omgeving schoner blijft: minder zwerfafval. Niemand laat immers ‘geld’ op straat liggen.’


IMG_5372